بی‌ اختیاری ادرار بعد از زایمان: علل، علائم و روش‌ های درمان

بی‌ اختیاری ادرار یکی از شایع ‌ترین مشکلاتی است که بسیاری از زنان پس از زایمان با آن مواجه می‌ شوند. این عارضه از نشت خفیف ادرار هنگام عطسه یا خنده آغاز شود و در برخی موارد، به مشکلات جدی ‌تر در کنترل مثانه منجر گردد. هرچند بی اختیاری ادرار بعد از زایمان اغلب به‌ عنوان یک مشکل موقتی در نظر گرفته می‌شود، اما در صورت بی‌ توجهی، ممکن است کیفیت زندگی مادران را به ‌طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد و باید به صورت جدی به این مساله رسیدگی شود.

نکات مهمی وجود دارد که باید در رابطه با آن هر خانمی اطلاعات داشته باشد از علل و عوامل مؤثر گرفته تا علائم، روش ‌های تشخیص و راهکارهای درمان بی‌ اختیاری ادرار،تجهیزات کلینیکی زنان ، با تمرکز ویژه بر سلامت کف لگن و مراقبت ‌های پس از زایمان…

بی‌ اختیاری ادرار بعد از زایمان چیست و چرا رخ می‌دهد؟

به مجموعه ‌ای از مشکلات کنترلی مثانه اطلاق می‌شود که پس از تولد نوزاد بروز پیدا می‌کند. این عارضه به ‌ویژه در مادرانی که زایمان طبیعی داشته ‌اند شایع‌ تر است، اما می‌تواند پس از زایمان سزارین نیز مشاهده شود و به طور کلی این موضوع شایعی هست که ممکن است بعد از هر نوع زایمانی برای یک خانم اتفاق بیافتد.

در دوران بارداری، وزن جنین و تغییرات هورمونی فشار قابل توجهی بر عضلات کف لگن وارد می‌کند. این عضلات نقش کلیدی در حمایت از مثانه، رحم و روده دارند. زایمان، به ‌خصوص زایمان طبیعی، می‌تواند باعث کشیدگی، ضعف یا حتی آسیب به عضلات کف لگن شود و همین موضوع زمینه ‌ساز بی‌ اختیاری ادرار پس از زایمان خواهد بود و عضلات کف لگن نقش بسیار مهمی در این موضوع دارند و باید توجه ویژه ای به این عضلات شود.

علل بی‌ اختیاری ادرار بعد از زایمان

این اتفاق نتیجه مجموعه ‌ای از تغییرات آناتومیک، فیزیولوژیک و هورمونی است که در دوران بارداری و فرآیند زایمان در بدن زن رخ می‌دهد. برخلاف تصور رایج، این عارضه معمولاً به یک عامل واحد محدود نمی‌شود، بلکه حاصل برهم‌کنش چندین مکانیسم مختلف است که به‌ صورت هم‌زمان بر عملکرد مثانه و ساختارهای حمایتی لگن تأثیر می‌گذارند.

یکی از اصلی ‌ترین عوامل، کاهش قدرت و هماهنگی عضلات کف لگن است. این عضلات که نقش کلیدی در حفظ موقعیت مثانه و کنترل دریچه ادراری دارند، در طول بارداری تحت فشار وزن جنین و افزایش حجم رحم قرار می‌گیرند. در هنگام زایمان نیز، به ‌ویژه در زایمان طبیعی، این عضلات به‌ طور قابل توجهی کشیده می‌شوند و ممکن است توانایی بازگشت کامل به وضعیت اولیه خود را از دست بدهند. این ضعف عملکردی می‌تواند منجر به کاهش کنترل ارادی بر دفع ادرار شود.

علاوه بر ضعف عضلانی، آسیب ‌های ساختاری به کف لگن نیز نقش مهمی در بروز بی‌ اختیاری ادرار ایفا می‌کنند. در برخی زایمان ‌ها، به‌ ویژه زایمان ‌های طولانی یا زایمان‌ هایی که با مداخلات پزشکی مانند استفاده از فورسپس یا وکیوم همراه هستند، احتمال آسیب به بافت ‌های همبند، اعصاب و عضلات کف لگن افزایش می‌یابد. این آسیب ‌ها می‌توانند ارتباط عصبی-عضلانی لازم برای کنترل مثانه را مختل کرده و زمینه ‌ساز بی‌ اختیاری ادرار پس از زایمان شوند.

تغییرات هورمونی پس از زایمان نیز از دیگر عوامل مؤثر محسوب می‌شوند. کاهش سطح هورمون استروژن، به ‌ویژه در مادرانی که دوران شیردهی را تجربه می‌کنند، باعث کاهش ضخامت و انعطاف‌پذیری بافت ‌های اطراف مجرای ادراری و مثانه می‌شود. این تغییرات هورمونی می‌توانند توان حمایتی عضلات و بافت ‌های لگنی را کاهش داده و حساسیت مثانه را نسبت به فشارهای روزمره افزایش دهند.

از سوی دیگر، ویژگی ‌های خود زایمان طبیعی نیز در بروز این عارضه نقش دارند. زایمان ‌هایی که با فشار زیاد، وزن بالای نوزاد یا مرحله دوم طولانی همراه هستند، فشار مضاعفی به ساختارهای لگنی وارد می‌کنند. این فشار می‌تواند باعث جا به‌ جایی موقت یا دائمی مثانه و مجرای ادراری شود و تعادل عملکردی سیستم ادراری را بر هم بزند.

در نهایت، درد لگن بعد از زایمان را نیز نباید نادیده گرفت. دردهای لگنی می‌توانند نشانه‌ای از اختلال در عملکرد عضلات عمقی لگن یا التهاب بافت‌ های اطراف باشند. این وضعیت اغلب با کاهش کنترل عضلانی همراه است و می‌تواند به ‌صورت غیر مستقیم در بروز یا تشدید بی‌ اختیاری ادرار نقش داشته باشد.

علائم بی‌ اختیاری ادرار در مادران

علائم بی‌ اختیاری ادرار بعد از زایمان شدت ‌ها و انواع متفاوتی دارد. برخی از شایع‌ ترین نشانه‌ ها عبارت‌اند از:

• نشت ادرار هنگام عطسه، سرفه یا خنده
• ناتوانی در نگه ‌داشتن ادرار هنگام فعالیت ‌های روزمره
• احساس فوریت شدید برای دفع ادرار
• بیدار شدن‌ های مکرر شبانه برای ادرار
• احساس تخلیه ناقص مثانه

در بسیاری از موارد، این علائم به‌ تدریج و با گذشت زمان کاهش می ‌یابند، اما در صورت تداوم، نیاز به بررسی تخصصی وجود دارد و حتما باید زیر نظر پزشک درمان شود.

انواع بی‌ اختیاری ادرار پس از زایمان

بی‌ اختیاری ادرار به چند نوع اصلی تقسیم می‌شود که هرکدام ویژگی‌ ها و روش ‌های درمان خاص خود را دارند:

بی‌ اختیاری ادرار استرسی: شایع ‌ترین نوع در مادران، که هنگام افزایش فشار شکمی مانند عطسه یا ورزش رخ می‌دهد.

بی‌ اختیاری ادرار فوریتی: همراه با احساس ناگهانی و شدید نیاز به دفع ادرار.

بی‌ اختیاری ادرار ترکیبی: ترکیبی از دو نوع استرسی و فوریتی.

نقش کف لگن در بی‌ اختیاری ادرار

کف لگن مجموعه‌ ای از عضلات و بافت‌ هاست که اندام‌ های لگنی را در جای خود نگه می‌دارد. عملکرد صحیح این عضلات برای کنترل ادرار ضروری است. ضعف یا آسیب کف لگن و بی‌ اختیاری ادرار ارتباط مستقیمی با یکدیگر دارند.

پس از زایمان، تمرکز بر تقویت کف لگن می‌تواند نقش مهمی در بهبود علائم و پیشگیری از عوارض بی‌ اختیاری ادرار ایفا کند.

پس مهمترین قسمت که باید به آن توجه کرد عضلات کف لگن هستند.

تمرینات کیگل و تمرینات تقویت عضلات کف لگن

تمرینات کیگل یکی از شناخته ‌شده‌ ترین روش ‌های درمان طبیعی یا به اصطلاح خانگی برای بی‌ اختیاری ادرار هستند. این تمرینات با هدف تقویت عضلات کف لگن طراحی شده‌اند و در صورت انجام صحیح و منظم، می‌توانند تأثیر قابل توجهی داشته باشند البته نه تخصصی.

تمرینات تقویت کف لگن شامل انقباض و رها سازی کنترل ‌شده عضلات لگنی است. انجام این تمرینات به مادران کمک می‌کند تا کنترل بهتری بر مثانه خود داشته باشند و از پیشرفت بی‌ اختیاری ادرار جلوگیری کنند.

فیزیوتراپی کف لگن و بی‌ اختیاری ادرار

فیزیوتراپی کف لگن با توجه به اینکه متمرکز بر عضلات خواهد بود یکی از روش‌ های مؤثر در درمان بی‌ اختیاری ادرار پس از زایمان است. در این روش، با استفاده از تمرینات تخصصی، بیوفیدبک و گاهی تحریک الکتریکی، عملکرد عضلات کف لگن بهبود می‌یابد.

درمان ‌های غیر جراحی بی‌ اختیاری ادرار

روش ‌های درمان بی‌ اختیاری ادرار غیر جراحی شامل طیف گسترده‌ای از راهکارها هستند که برخی از آنها بسیار موثر هستند که شامل:

• تمرینات کیگل و تمرینات تقویت کف لگن
• استفاده از دستگاه های رادیوفرکانس که هم ایجاد گرما و هم ایجاد انقباض و انبساط عضلانی میکنند (مثل دستگاه هیگز)
• اصلاح سبک زندگی و کاهش وزن
• مدیریت مصرف مایعات
• فیزیوتراپی کف لگن
• درمان دارویی بی‌ اختیاری ادرار در موارد خاص

درمان دارویی بی‌ اختیاری ادرار

در برخی موارد، پزشک ممکن است درمان دارویی بی‌ اختیاری ادرار را توصیه کند. این داروها معمولاً برای کنترل انقباضات غیر ارادی مثانه یا بهبود عملکرد عضلات استفاده می‌شوند. مصرف دارو باید حتماً تحت نظر پزشک باشد.

پیشگیری از بی‌ اختیاری ادرار بعد از زایمان

پیشگیری از بی‌ اختیاری ادرار با رعایت برخی نکات امکان ‌پذیر است:

• انجام تمرینات برای پیشگیری از بی‌ اختیاری ادرار از دوران بارداری
• استفاده از دستگاه های رادیوفرکانسی مانند هیگز
• توجه به مراقبت ‌های پس از زایمان
• پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین
• حفظ وزن مناسب

عوارض بی‌ اختیاری ادرار در صورت عدم درمان

در صورت بی ‌توجهی به درمان بی‌ اختیاری ادرار، ممکن است عوارض متعددی ایجاد شود، از جمله:

• کاهش اعتماد به ‌نفس و کیفیت زندگی
• بروز عفونت ‌های ادراری مکرر
• محدود شدن فعالیت‌ های اجتماعی
• تشدید مشکلات لگنی

نقش فناوری ‌های نوین در درمان بی‌ اختیاری ادرار زنان

استفاده از دستگاه ها و تکنولوژی ها مزایای بسیاری از جمله نتیجه دهی سریعتر و درمان بدون درد و بدون عارضه را همراه داشته اند.

بی‌ اختیاری ادرار بعد از زایمان یکی از مشکلات شایع اما قابل درمان در میان مادران است. شناخت علت بی‌ اختیاری ادرار، توجه به علائم اولیه و استفاده از راهکارهای درمان بی‌ اختیاری ادرار، نقش مهمی در بهبود این وضعیت دارد. تمرینات کگل، فیزیوتراپی کف لگن، درمان‌های غیرجراحی و در صورت لزوم درمان دارویی، همگی می‌توانند به کنترل و درمان این مشکل کمک کنند.

بهره‌گیری از تجهیزات پزشکی مبتنی بر تکنولوژی‌ های نوین نیز به‌ عنوان یک رویکرد مؤثر در درمان مشکلات مرتبط با کف لگن و بی‌ اختیاری ادرار در زنان مطرح شده است. مداریا به ‌عنوان یکی از شرکت ‌های معتبر تجهیزات پزشکی در زمینه سلامت زنان، با ارائه دستگاه‌ هایی دارای مجوز و مبتنی بر فناوری‌ های پیشرفته از جمله هیگز، به‌صورت تخصصی به درمان این اختلالات می‌پردازد و نقش مهمی در ارتقای کیفیت درمان‌ های غیرتهاجمی ایفا می‌کند.

این مطلب یک رپورتاژ آگهی است و مسئولیت محتوای آن بر عهده‌ی صاحب آگهی می‌باشد.