شنیدن صدای مادر، لالاییهای آرام و حتی صداهای ساده محیط، بخشی از مسیر یادگیری و رشد نوزاد از همان ماههای ابتدایی زندگی است. اما نکته مهم اینجاست که مشکلات شنوایی در نوزادان همیشه با نشانههای واضح همراه نیستند و ممکن است خانواده برای ماهها متوجه آنها نشود. به همین دلیل، انجام بهموقع شنوایی سنجی نوزادان یکی از مهمترین بررسیهایی است که والدین نباید بعد از تولد فرزندشان به تعویق بیندازند.
اگر بخواهیم از «طلاییترین زمان» برای بررسی شنوایی صحبت کنیم، روزهای ابتدایی پس از تولد بهترین فرصت هستند؛ بهطوریکه انجام غربالگری قبل از ترخیص نوزاد از بیمارستان گزینه ایدهآلی محسوب میشود. با این حال، اگر این بررسی در بیمارستان انجام نشده باشد، هنوز فرصت از دست نرفته است و توصیه میشود غربالگری شنوایی حداکثر تا پایان یکماهگی انجام شود. این زمانبندی بخشی از الگوی شناختهشده 1-3-6 در تشخیص زودهنگام کمشنوایی کودکان است.
فهرست محتوا
- 1 بهترین زمان شنوایی سنجی نوزاد دقیقاً چه زمانی است؟
- 2 چرا ماههای اول زندگی تا این اندازه مهم هستند؟
- 3 نوزادم به صدا واکنش نشان میدهد؛ باز هم شنواییسنجی لازم است؟
- 4 شنوایی نوزاد چگونه بررسی میشود؟
- 5 اگر نوزاد در غربالگری اولیه قبول نشد، یعنی کمشنوا است؟
- 6 حتی بعد از نتیجه طبیعی، شنوایی کودک را زیر نظر داشته باشید.
- 7 اگر کمشنوایی تشخیص داده شود، چه اتفاقی میافتد؟
- 8 اگر یکماه از تولد گذشته است، آیا برای شنواییسنجی دیر شده؟
- 9 چند دقیقه بررسی امروز، میتواند ماهها تأخیر را حذف کند!
بهترین زمان شنوایی سنجی نوزاد دقیقاً چه زمانی است؟
بهترین زمان شنوایی سنجی نوزاد در همان روزها و هفتههای ابتدایی پس از تولد و حداکثر تا یکماهگی است. بسیاری از نوزادان حتی قبل از اینکه بیمارستان را ترک کنند تحت غربالگری قرار میگیرند. این موضوع اتفاقی نیست؛ زیرا هرچه وضعیت شنوایی زودتر مشخص شود، در صورت وجود اختلال میتوان مراحل تشخیصی و درمانی بعدی را بدون از دست دادن ماههای مهم رشد کودک آغاز کرد.
در استاندارد موسوم به 1-3-6 سه نقطه زمانی مهم وجود دارد: غربالگری شنوایی باید تا یکماهگی انجام شود؛ نوزادی که نتیجه غربالگری او نیاز به بررسی بیشتر دارد باید حداکثر تا سهماهگی ارزیابی تشخیصی شود و در صورت تأیید کمشنوایی، مداخله مناسب نیز باید حداکثر تا ششماهگی آغاز شود. البته هرچه این مراحل زودتر انجام شوند، فرصت بیشتری برای حمایت از رشد شنوایی و ارتباطی کودک وجود خواهد داشت.
| مرحله | زمان پیشنهادی |
|---|---|
| غربالگری اولیه شنوایی | از روزهای اول تولد تا حداکثر ۱ ماهگی |
| ارزیابی تشخیصی در صورت نیاز | حداکثر تا ۳ ماهگی |
| آغاز مداخله در صورت تشخیص کمشنوایی | حداکثر تا ۶ ماهگی |
چرا ماههای اول زندگی تا این اندازه مهم هستند؟
مغز نوزاد در ماهها و سالهای ابتدایی زندگی با سرعت زیادی در حال یادگیری است و شنیدن صداها یکی از ورودیهای مهم برای شکلگیری مهارتهای ارتباطی محسوب میشود. نوزاد از طریق شنیدن تدریجی صدای اطرافیان، الگوهای گفتار و تفاوت صداها را تجربه میکند. بنابراین اگر اختلال شنوایی قابلتوجهی وجود داشته باشد و برای مدت طولانی شناسایی نشود، فرصت ارزشمندی از دوران رشد اولیه کودک از دست میرود.
دلیل تأکید متخصصان بر تشخیص زودهنگام نیز همین موضوع است. هدف از تست شنوایی نوزاد صرفاً پیدا کردن یک مشکل در گوش نیست؛ بلکه فراهم کردن فرصت کافی برای تصمیمگیری درباره اقدام بعدی است. CDC نیز تأکید میکند که تشخیص و مداخله زودهنگام میتواند به کودکان دارای کمشنوایی کمک کند تا ظرفیت بیشتری برای رشد مهارتهای ارتباطی و زبانی خود داشته باشند.
نوزادم به صدا واکنش نشان میدهد؛ باز هم شنواییسنجی لازم است؟
بله. واکنش نوزاد به یک صدای بلند یا برگشتن او به سمت برخی صداها نمیتواند بهتنهایی سلامت کامل سیستم شنوایی را تأیید کند. ممکن است کودک بعضی فرکانسها یا شدتهای صوتی را بشنود اما در بخش دیگری از محدوده شنوایی مشکل داشته باشد. علاوه بر این، والدین در سنین بسیار پایین نمیتوانند تنها از طریق رفتار نوزاد، میزان شنوایی هر دو گوش را با دقت ارزیابی کنند.
به همین علت غربالگری شنوایی برای همه نوزادان توصیه میشود، نه فقط کودکانی که والدین درباره شنوایی آنها نگران هستند. حتی نتیجه طبیعی غربالگری اولیه نیز به این معنا نیست که کودک در آینده هرگز دچار مشکل شنوایی نخواهد شد. برخی انواع کمشنوایی میتوانند بعداً ایجاد شوند یا به مرور پیشرفت کنند و به همین دلیل توجه به روند رشد گفتار و واکنشهای شنیداری کودک همچنان اهمیت دارد.
شنوایی نوزاد چگونه بررسی میشود؟
برخلاف تصور بعضی والدین، برای بررسی شنوایی یک نوزاد لازم نیست منتظر بمانیم تا بتواند صحبت کند یا درباره صداهایی که میشنود پاسخ بدهد. امروزه روشهای عینی وجود دارند که بدون نیاز به همکاری کلامی کودک، عملکرد بخشهای مختلف مسیر شنوایی را بررسی میکنند. دو مورد از شناختهشدهترین روشها OAE و AABR/ABR هستند و انتخاب تست مناسب بر اساس هدف غربالگری یا ارزیابی تشخیصی انجام میشود.
در تست OAE یک پروب کوچک در مجرای گوش قرار میگیرد و پاسخ گوش داخلی به صدا بررسی میشود. در AABR نیز پاسخ سیستم عصبی شنوایی به محرک صوتی از طریق الکترودهای قرارگرفته روی پوست ثبت میشود. این بررسیها غیرتهاجمی هستند و معمولاً زمانی که نوزاد آرام یا خواب است راحتتر انجام میشوند. در خدمات تخصصی شنوایی کودکان کلینیک گوش شیراز نیز روشهایی مانند OAE، ABR و AABR برای ارزیابی شنوایی نوزادان معرفی شدهاند.
اگر نوزاد در غربالگری اولیه قبول نشد، یعنی کمشنوا است؟
خیر. این یکی از مهمترین نکاتی است که میتواند نگرانی والدین را کاهش دهد. نتیجهای مانند «Refer» یا نیاز به ارزیابی مجدد در غربالگری اولیه، بهتنهایی به معنای تشخیص قطعی کمشنوایی نیست. عواملی مانند شرایط انجام تست، حرکت نوزاد یا وجود مایع و مواد باقیمانده در مجرای گوش پس از تولد میتوانند روی نتیجه غربالگری اثر بگذارند. به همین دلیل ممکن است تکرار تست یا انجام بررسی دقیقتری توصیه شود.
چیزی که اهمیت دارد، پیگیری نتیجه است. اگر غربالگری اولیه طبیعی نباشد، نباید صرفاً منتظر ماند تا کودک بزرگتر شود و ببینیم آیا به صدا واکنش نشان میدهد یا خیر. توصیه میشود ارزیابیهای لازم در زمان تعیینشده انجام شوند و اگر نیاز به تست تشخیصی وجود دارد، این مرحله حداکثر تا سهماهگی تکمیل شود. نتیجه تست تشخیصی است که میتواند وضعیت واقعی شنوایی نوزاد را با دقت بیشتری مشخص کند.
حتی بعد از نتیجه طبیعی، شنوایی کودک را زیر نظر داشته باشید.
غربالگری بدو تولد یک نقطه شروع بسیار مهم است، اما مراقبت از شنوایی کودک به همان یک تست محدود نمیشود. برخی کودکان ممکن است در غربالگری اولیه نتیجه طبیعی داشته باشند ولی در ماهها یا سالهای بعد دچار کمشنوایی شوند. سابقه خانوادگی مشکلات شنوایی، برخی شرایط پزشکی، بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان و بعضی عوامل دیگر میتوانند باعث شوند پزشک یا شنواییشناس بررسیهای دورهای بیشتری را پیشنهاد کند.
والدین نیز نقش مهمی در این مسیر دارند. اگر متوجه شدید کودک در سن مناسب نسبت به صداها واکنش کافی ندارد، به صدا زدن نامش توجه نمیکند، رشد گفتارش نسبت به انتظار کند است یا در درک صحبتها مشکل دارد، بهتر است بررسی تخصصی را به تعویق نیندازید. حتی CDC نیز توصیه میکند در صورت نگرانی والدین درباره شنوایی کودک، ارزیابی شنوایی بدون تأخیر انجام شود.
اگر کمشنوایی تشخیص داده شود، چه اتفاقی میافتد؟
تشخیص کمشنوایی پایان مسیر نیست؛ در واقع نقطه شروع تصمیمگیری صحیح برای کمک به کودک است. بسته به نوع و شدت کمشنوایی، سن کودک و شرایط سیستم شنوایی، گزینههای متفاوتی ممکن است بررسی شوند. پیگیری پزشکی، ارزیابیهای تکمیلی، استفاده از سمعک، توانبخشی شنوایی، گفتاردرمانی و در برخی شرایط کاشت حلزون از جمله اقداماتی هستند که میتوانند در برنامه درمانی قرار بگیرند.
اگر متخصص استفاده از سمعک را پیشنهاد کند، انتخاب دستگاه باید بر اساس نتیجه دقیق شنواییسنجی و نیاز واقعی فرد انجام شود؛ نه صرفاً برند یا قیمت دستگاه. مراکزی که خدمات خرید سمعک در شیراز برای تمام سنین را ارائه میکنند، میتوانند علاوه بر انتخاب سمعک مناسب، تنظیم و پیگیری عملکرد آن را نیز در برنامه مراقبتی قرار دهند. در کودکان، این پیگیری اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا نیازهای شنیداری آنها همراه با رشد تغییر میکند.
اگر یکماه از تولد گذشته است، آیا برای شنواییسنجی دیر شده؟
خیر؛ اگر غربالگری در روزهای ابتدایی انجام نشده، بهترین تصمیم این است که آن را از همین حالا پیگیری کنید. مفهوم «زمان طلایی» به این معنا نیست که بعد از یکماهگی دیگر نمیتوان وضعیت شنوایی را بررسی کرد. هدف این توصیهها جلوگیری از تأخیرهای چندماهه و چندساله در تشخیص است؛ زیرا هرچه مشکل زودتر مشخص شود، فرصت بیشتری برای انتخاب مسیر مناسب وجود دارد.
حتی اگر کودک چند ماه یا چند سال دارد و تاکنون تست دقیقی انجام نداده است، وجود هرگونه نگرانی درباره شنوایی، رشد گفتار یا واکنش به صداها میتواند دلیل کافی برای مراجعه باشد. منتظر ماندن برای اینکه «شاید خودش بهتر شود» یا مقایسه کودک با خواهر، برادر یا کودکان دیگر نمیتواند جایگزین یک ارزیابی تخصصی شنوایی شود.
چند دقیقه بررسی امروز، میتواند ماهها تأخیر را حذف کند!
طلاییترین زمان شنوایی سنجی برای نوزاد شما همان روزها و هفتههای ابتدایی زندگی است؛ زمانی که هنوز هیچ علامت واضحی از مشکل دیده نمیشود اما میتوان با یک غربالگری ساده، وضعیت شنوایی را بررسی کرد. بهترین حالت، انجام تست پیش از ترخیص از بیمارستان است و در غیر این صورت، توصیه میشود غربالگری حداکثر تا پایان یکماهگی انجام شود. اگر نتیجه نیازمند پیگیری بود، مرحله بعد نیز نباید ماهها به تعویق بیفتد.
در شیراز نیز والدین میتوانند برای بررسی تخصصی شنوایی نوزاد و کودک به مراکزی مراجعه کنند که امکان انجام تستهای متناسب با سن کودک و پیگیری مراحل بعدی را دارند. کلینیک گوش شیراز در صفحه خدمات شنوایی کودکان خود، ارزیابیهایی مانند OAE، ABR و AABR و امکان پیگیری وضعیت شنوایی نوزادان را ارائه کرده است. گاهی تنها چیزی که میان یک مشکل پنهان و تشخیص زودهنگام آن قرار دارد، همین تصمیم ساده والدین برای انجام یک تست در زمان مناسب است.
این مطلب یک رپورتاژ آگهی است و مسئولیت محتوای آن بر عهدهی صاحب آگهی میباشد.
